Waarom ergens op terugkomen geen onbetrouwbaarheid is, maar eerlijkheid.
Weet je wat ik grappig vind?
Dat veel mensen doen alsof ze zo consequent, stabiel en ontzettend volwassen zijn... Tot ze zelf een afspraak in hun agenda zien staan waar ze spontaan van willen weglopen. Maar zodra jíj zegt: Hey, ik heb bij nader inzien toch iets te snel 'ja' gezegd, dit klopt niet meer, zijn ze ineens verontwaardigd.
"Hoezo kom je er nou op terug?"
"Dat is echt onbetrouwbaar gedrag hoor."
Oh, echt joh? Maar zelf met een smoesje afspraken afzeggen is ineens wél maatschappelijk geaccepteerd?
Natuurlijk 😅
Een tijdje terug had ik een lunchafspraak met iemand die ik recent heb leren kennen en het was zó leuk om te merken dat we direct een klik hadden. Allerlei onderwerpen kwamen voorbij en ik weet niet eens meer hoe we erop kwamen, maar op een gegeven moment vroeg ze: maar je kunt toch niet zomaar ergens op terugkomen?
Interessante vraag!
Ik legde 'm weer terug bij haar en vroeg: wat vind jíj? Mag je ergens op terugkomen?
"Afspraak is afspraak". Dat hebben we denk ik allemaal wel meegekregen. Maar wat we ook allemaal herkennen, is dat je ergens 'ja' op hebt gezegd en later bij jezelf denkt: waarom heb ik dat in hemelsnaam gedaan?!
En dan komt de mindfuck: mag je daar dan nog op terugkomen? Of ben je dan een wispelturige en onbetrouwbare drama queen (of king 😉)? Of ben je eigenlijk degene die dan juist integer is?
We worden opgevoed met: wees beleefd, doe niet moeilijk, stel anderen niet teleur. De meeste mensen zijn ja-knikkers die daarna denken: Oké... en hoe kom ik hier nu onderuit?
Maar zodra iemand daar eerlijk voor uitkomt, gaan we ineens collectief zitten doen alsof diegene onbetrouwbaar is. Dat is echt hypocrisie ten top als je het mij vraagt, maar goed, laten we vooral met z'n allen doen alsof.
Maatschappelijk gezien houden we van mensen die "gewoon doen wat ze zeggen". De betrouwbare types die consequent zijn. De mensen die nooit last minute afhaken, nooit twijfelen en nooit van gedachten veranderen.
Althans, dat is het verhaal dat ze graag over zichzelf vertellen.
En psychologisch gezien werkt dat precies hetzelfde: mensen willen zó graag consistent lijken met hun eerdere keuzes, dat ze liever koppig blijven hangen in iets wat niet klopt, dan gewoon toegeven dat ze zich hebben bedacht.
'Ja' zeggen voelt als identiteit. En daarop terugkomen voelt voor veel mensen alsof ze zichzelf moeten corrigeren en dát vinden ze nog veel ongemakkelijker dan lijden in stilte.
Zodra we eenmaal iets hebben toegezegd, voelen we een sterke interne én sociale druk om ons daar vervolgens ook aan te houden. En dan vooral als de afspraak hardop naar anderen toe is gemaakt. Dan krijgen afspraken ineens een "zo hoort het" etiket. Zo'n automatisch label dat iedereen zonder nadenken op elkaar plakt, omdat het veiliger voelt dan eerlijk zijn.
"Je geeft toch niet zomaar je woord, wat was dat dan waard?"
"Je moet op mensen kunnen rekenen."
"Ik vind dat gewoon niet netjes, het is onbetrouwbaar."
Alsof je aan een soort moreel wurgcontract vastzit waar je helemaal niet mee hebt ingestemd toen je 'ja' zei 😅.
Maar wat ik dus best wel hypocriet vind, is dat iedereen die jou veroordeelt als je ergens op terugkomt, dat zelf ook heus weleens heeft gedaan. Laten we eerlijk zijn. We hebben toch allemaal weleens 'ja' gezegd op dingen waar we later spijt van hadden?
Dat we dat liever niet toegeven, is iets anders. Wij mensen liegen zo'n beetje de hele dag tegen onszelf. In de meeste gevallen met de beste bedoelingen, dat wel. Maar het gebeurt wel.
We liegen om onder afspraakjes uit te komen. Over dat we iets niet erg vinden, terwijl we zowat imploderen van frustratie. We liegen over dat we het allemaal wel aankunnen, terwijl ons lichaam al lang en breed heeft aangegeven dat dat niet zo is.
Door tegen onszelf te liegen, uit beleefdheid, schuldgevoel of conditionering, negeren we de signalen van wat ons lichaam probeert duidelijk te maken. En dát is dus vaak de reden dat we later moeten terugkomen op afspraken. Niet omdat we onbetrouwbaar of wispelturig zijn, maar omdat we bij het maken van die afspraak niet eerlijk hebben geluisterd naar wat ons lichaam eigenlijk vertelde.
Iedere keer dat je niet eerlijk bent tegen jezelf, geef je een stukje van jezelf op. Omdat je dan niet in overeenstemming leeft met wat voor jou klopt.
Een keertje is dat natuurlijk niet zo'n ramp, maar als je dat structureel doet, dan breek je langzaam je eigen zelfvertrouwen af. Je raakt gewend aan dat micro-verraad, want dat is het.
Je 'ja's' worden minder waard en je wordt steeds angstiger om 'nee' te zeggen. Daardoor voelt je leven ineens niet meer als iets wat je beleeft, maar alsof je wordt geleefd door alle verzoeken die worden gedaan.
Hoe zou onze realiteit eruit zien als we ons allemaal eens wat minder druk zouden maken over wat de rest van de wereld vindt, en gewoon proberen wat dichter bij onze eigen waarheid te blijven?
Ik heb altijd al een zwak gehad voor mensen die durven af te wijken. Mensen die losbreken uit systemen waarin ze zich niet goed voelen. Die het lef én de moed hebben om van de norm af te wijken en open minded genoeg zijn om te kiezen voor wat wél klopt voor hen.
Hoe bevrijdend zou het zijn als je de dingen gewoon zou zeggen zoals ze zijn, in plaats van alles maar te sugarcoaten of in te slikken?
Hier ben ik jaren geleden mee begonnen toen ik besloot mijn carrière als "professionele pleaser" aan de wilgen te hangen en ik kan je vertellen, het voelt echt heel bevrijdend.
Heb ik geen zin om af te spreken? Dan zeg ik dat gewoon.
Voelt een plan dat ooit een goed idee leek nu totaal niet meer passend? Dan spreek ik dat uit.
Vraagt iemand iets wat niet meer klopt met waar ik nu sta? Dan geef ik mijn eerlijke 'nee' en geen halfbakken 'ja' meer.
Maar... Eerlijkheid komt wel met een prijs. Want ik kan je vertellen dat zeker niet iedereen het waardeert als je je uitspreekt en dingen niet meer sugarcoat. Wat hierbij vooral belangrijk is, is je delivery: hoe breng je de boodschap over?
Er zijn een paar klassieke triggers waarom we zonder écht na te denken 'ja' zeggen:
Daarnaast kun je natuurlijk ook vanuit enthousiasme hebben gehandeld. Een opgewonden brein op basis waarvan je een beslissing neemt is hét recept voor spijt. Als je in een high zit, door enthousiasme of gewoon omdat iemand je overvalt, zeg je sneller 'ja' op dingen die achteraf niet helemaal kloppen. We zijn dan aantoonbaar sneller geneigd dingen te zeggen of toe te zeggen waar we later spijt van krijgen.
Mijn Human Design leerde me iets wat ik onbewust jarenlang heb genegeerd. Ik heb namelijk een emotionele autoriteit en daarom is het voor mij lang niet altijd verstandig om in het moment te beslissen, omdat mijn systeem tijd nodig heeft om tot helderheid te komen. Het werkt voor mij beter om eerst de emotionele golf uit te zitten voordat ik een beslissing neem.
Pas als ik het allemaal even heb laten bezinken en er een nachtje over heb geslapen, weet ik eigenlijk pas wat ik echt wil. Je snapt: dat botst nogal met een wereld die houdt van snelle beslissers, direct antwoord en direct duidelijkheid.
Maar sinds ik dit weet, zeg ik zeg pas 'ja' als het ook écht een 'ja' is. En dat duurt soms langer dan mensen gewend zijn of graag zouden willen. Toen ik dit ontdekte, snapte ik ook ineens waarom ik zo vaak dacht: waarom heb je dit nou weer afgesproken?! 🙈
Blijkbaar heb ik gewoon jarenlang tegen mijn eigen natuur in geleefd, zonder dat ik het doorhad.
De moraalridders onder ons houden van uitspraken als:
"Maar je hebt het beloofd."
"Je moet gewoon doen wat je hebt gezegd."
"Afspraak is afspraak."
We hechten zo veel waarde aan het imago van betrouwbaarheid dat we vergeten dat echte betrouwbaarheid alleen bestaat als het congruent is. Als je je woord houdt terwijl alles in jou 'nee' zegt, dan ben je eigenlijk helemaal niet zo betrouwbaar. Dan functioneer je gewoon op de automatische piloot.
We zijn zó bezig met braaf en consequent lijken, dat we vergeten dat je óók (juist!) betrouwbaar kunt zijn terwijl je ergens op terugkomt. Als maatschappij hebben we een soort ongeschreven regel: belofte maakt schuld en je belofte breken is fout. We noemen iemand betrouwbaar als die koste wat kost z'n afspraken nakomt, zelfs als het nergens meer op slaat.
En degene die eerlijk zegt: Dit klopt niet, ik kom erop terug, krijgt de stempels lastig en onbetrouwbaar. Dit zegt meer over onze culturele kramp dan over degene die ergens op terugkomt.
Wat vind jij eigenlijk volwassener?
Doorgaan met iets waar je niet meer achter staat alleen maar omdat het zogenaamd 'zo hoort'? Of eerlijk zeggen: Mijn 'ja' was te snel, dit klopt niet, laten we niet langer doen alsof.
De eerste is sociaal wenselijk. De tweede is volwassen eigenaarschap. Het verschil tussen de twee wordt alleen door de meeste mensen totaal over het hoofd gezien.
Dan nu het ongemakkelijkste stuk…
Want nee, het is niet de bedoeling dat je elke week meerdere afspraken afzegt "omdat het niet goed meer voelt". Dan is het geen grens meer, maar een patroon. Doe je dat wel, dan gebeuren er twee dingen:
1. Voor de ander: mensen ervaren je als onvoorspelbaar en onveilig. Dat gebeurt natuurlijk niet gelijk als je één keer ergens op terugkomt, maar wel als het meer regel dan uitzondering lijkt te zijn.
2. Voor jezelf: je komt in een vicieuze cirkel terecht van het managen van spijt. Je zegt in het moment iets toe → komt daarop terug → voelt je schuldig → zegt weer te snel 'ja' om dat schuldgevoel te compenseren… et voilà, je zit vast in je eigen gecreëerde loop.
Maar een paar keer ergens op terugkomen omdat je je eigen systeem eindelijk serieus begint te nemen? Go for it!
Dat is groei.
Als je structureel op dingen terug moet komen, dan is dat een duidelijk signaal dat het proces van jouw beslissingen niet klopt met hoe jij als mens het beste functioneert. Dáár ligt je echte werk. In vooraf langzamer 'ja' leren zeggen, niet in beter leren om achteraf ergens op terug te komen.
Oké, je hebt 'ja' gezegd en het voelt niet goed meer. Wat nu?
Dit is waar de meeste mensen vastlopen en dan toch maar met tegenzin van alles gaan doen.
Stop allereerst met jezelf af te branden. Focus je op wat die weerstand je probeert te zeggen, in plaats van tegen jezelf te zeggen dat je gewoon een keer normaal moet doen.
Wees eerlijk, kort en zonder drama. Je hoeft niet te smeken om begrip of hele epistels aan uitleg te geven. Je hoeft alleen maar jouw aandeel te ownen.
Dus niet: Sorry, sorry, sorry, het spijt me echt heel erg. Ik wil je niet teleurstellen hoor, maar ik ben zo slecht hierin…
Wel: Ik heb even bij mezelf ingecheckt en merk dat ik te snel 'ja' heb gezegd, daarom kom ik erop terug. Als je dat niet leuk vindt, snap ik dat.
Ga niet overcompenseren uit schuldgevoel. Geef je boodschap geen overcompenserende energie mee. Geen "Maar ik kan nog wel X, Y, Z voor je doen hoor" of "Ik doe het de volgende keer wel dubbel terug".
Dat maakt het juist onduidelijk, omdat je eerst ergens op terugkomt en vervolgens eigenlijk toch weer een soort van 'ja' zegt en iets toezegt. Mensen voelen dat en dat schept juist verwarring.
Voor de volgende keer: koop tijd. Er zijn mensen die het irritant vinden, maar dat zegt vooral iets over hun eigen ongeduld. Koop vooraf tijd door te zeggen:
"Klinkt leuk! Ik laat het je morgen even weten."
"Ik check eerst even mijn agenda en app je erover!"
"Ik beslis niet gelijk meer tegenwoordig, dus ik laat het even bezinken en kom erop terug."
Als iemand per se nú een antwoord wil, terwijl het voor mij niet klopt, dan is het automatisch een 'nee'. Want als iemand geen ruimte kan verdragen voor mijn proces, laat dat juist zien waarom ik die ruimte zo hard nodig heb.
De helft roept dat het "niet netjes" is. Maar dat zijn vaak de mensen die zelf vrijwel nooit hun grenzen aangeven en daardoor altijd moe, overprikkeld en passief agressief zijn.
De andere helft denkt: "Omg, ik wilde dat ik dit ook durfde." En dat zijn de mensen met wie je uiteindelijk de diepste verbinding hebt, want daar hoef je geen toneel te spelen en kun je gewoon trouw blijven aan jezelf.
Je kunt het niet voorkomen dat sommige mensen je onbetrouwbaar zullen vinden.
Maar uiteindelijk wordt ook niemand blij van jouw halfbakken 'ja', want die is voelbaar. Ga maar na bij jezelf. Je voelt aan alles dat iemand er eigenlijk niet wil zijn. Daar wordt toch niemand beter van?
Een duidelijke 'nee' is liefdevoller dan een 'ja' waar je niet achter staat.
Ja, als die afspraak gebaseerd was op sociale druk, pleasegedrag of een emotionele high in plaats van op wat werkelijk voor je klopt. Terugkomen op zo'n 'ja' is geen onbetrouwbaarheid, maar het moment waarop je stopt met jezelf negeren en weer gaat luisteren naar wat je systeem je al die tijd probeerde te vertellen.
Ik vind dat je absoluut terug mag komen op een 'ja' die gebaseerd was op:
- Sociale druk
- Schuldgevoel
- Pleasegedrag
- Emotionele high / enthousiasme
- Een oude versie van jezelf
Of gewoon simpelweg omdat je een mens bent en geen robot.
Je mag ergens op terugkomen, omdat eerlijkheid soms meer lef vraagt dan volharding.
Je mag ergens op terugkomen omdat, en dit is het deel wat mensen vaak nogal confronterend vinden, een echte 'ja' op zichzelf staat. Die hoef je niet elke dag opnieuw tegenover jezelf te verdedigen. Maar een 'ja' die eigenlijk een 'nee' was, moet je blijven goed praten voor jezelf. Daar gaat al je energie naartoe en dat is heel vermoeiend.
Het is oké om aan te geven dat je toen nog niet helder had wat je nu wél voelt en dat je nu je dat voelt, anders kiest. En eerlijk kiezen op het moment dat je helderheid hebt, is geen falen en al helemaal geen onbetrouwbaarheid. Dat is juist groei.
En ja, natuurlijk schuurt dat met de norm van "afspraak is afspraak".
Maar heel eerlijk. Ik bots liever met een maatschappelijke verwachting, dan dat ik mezelf blijf verloochenen omdat dat zogenaamd hoort bij betrouwbaar zijn.
Ik weiger me te voegen in een wereld die meer waarde hecht aan neppe 'ja's' dan aan eerlijke 'nee's'.
Over waarom niet je gevoelens je uitputten, maar juist alles wat je eraan doet om…
Over wat er gebeurt als je jezelf onder het mom van relativeren constant vertelt dat…